Wady postawy u dzieci

 WADY POSTAWY U DZIECI

Wady postawy wśród dzieci i młodzieży są w dzisiejszych czasach prawdziwym problemem. Bierny sposób spędzania wolnego czasu, niedostateczna aktywność fizyczna, nadwaga oraz długie godziny spędzane w szkolnej ławce znacząco wpływają na zwiększanie się odsetka osób w wieku szkolnym z nieprawidłową postawą. W zapobieganiu rozwojowi wad postawy kluczową rolę odgrywa profilaktyka. Dbanie o prawidłowe zachowania dziecka od samego początku jego życia może znacząco ograniczyć ryzyko powstania wady.

Najczęstsze wady postawy:

PLECY OKRĄGŁE

Plecy okrągłe to nadmierne uwypuklenie fizjologicznej krzywizny piersiowej, mówiąc prościej to nadmierne wygięcie kręgosłupa do tyłu. Charakterystyczne dla tej wady jest osłabienie mięśni grzbietu. Klatka piersiowa jest zapadnięta lub spłaszczona,  mięśnie klatki piersiowej są przykurczone, co może upośledzać oddychanie. Głowa i barki są wysunięte w przód, łopatki odstają od płaszczyzny pleców.

Jakich pozycji należy unikać w przypadku pleców okrągłych?

ü  Siedzenie w zapadających się fotelach i kanapach.

ü  Siedzenie z zaokrąglonymi plecami.

ü  Stanie na głowie.

ü  Jazda na rowerze z niską kierownicą.

ü  Skłony w przód.

ü  Odrabianie lekcji siedząc na krześle, umieszczonym zbyt wysoko w stosunku do blatu biurka.

PLECY WKLĘSŁE

Plecy wklęsłe to nadmierne przodowygięcie kręgosłupa w odcinku lędźwiowym czyli pogłębienie lordozy lędźwiowej. W wyglądzie dziecka z plecami wklęsłymi obserwuje się silnie zaznaczony odcinek lędźwiowy kręgosłupa, uwypuklenie pośladków, wypięty brzuch oraz  zwiększenie przodopochylenia miednicy.

Jakich pozycji unikać w przypadku pleców wklęsłych:

ü  Ćwiczenia i pozycje pogłębiające lordozę lędźwiową: kołyski, mostki, stanie na rękach, przerzuty bokiem, skłony w tył.

ü  Skoki, siad równoważny, wzmacnianie mięśni brzucha w leżeniu tyłem z nogami lekko uniesionymi nad podłoże.

ü  Gimnastyka artystyczna, akrobatyka.

Uwaga: Ważne jest, aby nie wykonywać nadmiernie dużo ćwiczeń, które spłaszczają pogłębioną lordozę, ponieważ zbyt spłycona lordoza jest również niekorzystna i predysponuje do bólu kręgosłupa.

PLECY PŁASKIE

Plecy płaskie charakteryzują się zmniejszeniem lub całkowitym zniesieniem naturalnych krzywizn kręgosłupa, przez co traci on swoje właściwości amortyzujące. Wada sprzyja powstawaniu zmian przeciążeniowych i zwyrodnieniowych kręgosłupa, dlatego osoby  z tą wadą często uskarżają się na bóle głowy. U osób z wadą o typie pleców płaskich klatka piersiowa jest płaska, jej ruchomość i pojemność są ograniczone, barki opadnięte. U dzieci z plecami płaskimi obserwuje się wątłą sylwetkę,  słabo wykształcone mięśnie,  barki obniżone i wysunięte do przodu oraz spłaszczoną klatkę piersiową.

Jakich pozycji unikać w przypadku pleców płaskich:

ü  Przeciążanie organizmu.

ü  Stosowanie ćwiczeń elongacyjnych polegających na wydłużaniu kręgosłupa wzdłuż osi długiej.

ü  Ćwiczenia w zwisach i przeprostach.

ü  Ćwiczenia gibkościowe.

SKOLIOZA

Skolioza  czyli boczne skrzywienie kręgosłupa polega na wielopłaszczyznowym odchyleniu linii kręgosłupa od stanu prawidłowego. Odchylenie to występuje w trzech płaszczyznach: czołowej – kręgosłup wygina się w bok, strzałkowej – pogłębia się wgięcie kifotyczne lub lordotyczne, poprzecznej – następuje rotacja kręgów, co prowadzi do powstania garbu. W wyglądzie dziecka z postawa skoliotyczną łatwo zaobserwować krzywo przebiegającą linie kręgosłupa. Dzieci te mają nierówno ustawione barki, odstające łopatki,  brak symetrii talii oraz nierówno ustawione biodra.

 Jakich pozycji unikać w przypadku skoliozy:

ü  Rzuty jednorącz, skłonów tułowia w jedną stronę, zwisów asymetrycznych.

ü  Jazda na hulajnodze.

ü  Ćwiczenia zwinnościowe, takie jak: mostki, przewroty, stanie na rękach, przerzuty bokiem, ćwiczenia z dźwiganiem i przenoszeniem.

ü  Długotrwałe marsze i biegi z obciążeniem, intensywne skoki i zeskoki w głąb na twarde podłoże.

ü  Dłuższe wysiłki w pozycji stojącej.

ü  Długotrwała nieprawidłowa pozycja np. podczas oglądania TV, pracy przy komputerze, odrabiania lekcji.

Skoliozę uważa się za wadę ogólnoustrojową, gdyż  dotyczy nie tylko w narządu ruchu, ale może też prowadzić do komplikacji w zakresie układu krążeniowo-oddechowego oraz powodować pogorszenie sprawności i wydolności fizycznej. Leczenie skoliozy na wczesnym etapie opiera się głównie na gimnastyce korekcyjnej, natomiast w bardziej zaawansowanych przypadkach konieczna jest rehabilitacja, a czasem leczenie operacyjne.

Nieleczona skolioza może prowadzić do:

ü  Zniekształcenia klatki piersiowej.

ü  Uciskania narządów wewnętrznych ( serca, płuc) prowadząc do upośledzenia wydolności krążenia i oddychania.

ü  Zmniejszonej sprawności fizycznej.

ü  Obniżonej samooceny, problemów na tle psychicznym, ze względu na deformację ciała np. obecność garbu żebrowego.

Większość wcześnie wykrytych wad poddaje się rehabilitacji. Lepiej jednak zapobiegać niż leczyć.

PROFILAKTYKA WAD POSTAWY

1. Nie przyspieszaj rozwoju dziecka. Zbyt wczesne sadzanie lub sta­wianie na nogi dziecka, które samo jeszcze tego  nie robi, zbyt wcze­sne pio­ni­zo­wa­nie dziec­ka i wkła­da­nie go do cho­dzi­ka, kiedy krę­go­słup nie jest jesz­cze do­brze ukształ­to­wa­ny, może przy­czy­nić się do po­wsta­nia wady po­sta­wy w przy­szło­ści.

2. Od wczesnego wieku wyrabiaj u dziecka nawyk prawidłowej postawy zarówno przy nauce jak i odpoczynku. Zwracaj dziecku uwagę nie tylko gdy się garbi, ale także wtedy, gdy przyjmuje skrzywioną pozycję np. siada na jednym pośladku z podkurczoną nogą  albo trzyma jedną rękę opartą na stole, a drugą opuszczoną. Niech wie, że powinno często zmieniać pozycję oraz unikać zbyt długiego siedzenia lub stania.

WSKAZÓWKA: Jak utrzymać prawidłową pozycję ciała?

- Chodź z wyprostowanymi plecami, ściągniętymi łopatkami, wysoko podniesioną głową, wciągniętym brzuchem i napiętymi pośladkami.

- Nie garb się podczas siedzenia.

- Nie pochylaj zbyt nisko głowy.

- Ciężkie przedmioty podnoś z pozycji przysiadu lub przyklęku.

3. Zapewnij dziecku odpowiednie warunki do nauki.

Odpowiedniej wysokości biurko/ ławka szkolna umożliwia oparcie na powierzchni  blatu całych przedramion, bez unoszenia barków.  Blat po­wi­nien być kwa­dra­to­wy lub pro­sto­kąt­ny, a nie za­okrą­glo­ny. Zeszyt, książka powinny leżeć na biurku na wprost dziecka, również monitor komputera po­wi­nien być usta­wio­ny na wprost twa­rzy, a nie z boku. Właściwie dobrane krzesło pozwala dziecku na oparcie całych stóp na podłodze. Jako, że biurko i krze­sło dopasowujemy do wzrostu dziecka, meble te powinny ro­snąć wraz z dziec­kiem. Aby co roku nie musieć zmieniać umeblowania, naj­korzystniej wybrać meble z moż­li­wością re­gu­lacji wy­so­ko­ści. Urządzając stanowisko do nauki dla dziecka nie zapomnijmy też o zapewnieniu właściwego oświetlenia.

4. Pamiętaj, żeby dziecko miało odpowiedni do wzrostu tornister. Pilnuj, żeby nie był zbyt obciążony i konsekwentnie zwracaj uwagę dziecku, gdy no­si ple­ca­k na jed­nym ra­mie­niu.

5. Zadbaj o prawidłowe odżywianie dziecka.  Nie do­puść do po­wsta­nia nad­wa­gi, gdyż dodatkowe kilogramy stwarzają zwiększone ob­cią­że­nie dla krę­go­słu­pa.

6. AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA! Zapewnij dziecku odpowiednią ilość ruchu, najlepiej na  świeżym powietrzu. Najlepsze są formy ruchu naturalnie wzmacniające mięśnie np. jazda na rowerze, pływanie, gra w piłkę.

7. Ogranicz siedzący trybu życia dziecka i spędzanie wolnego czasu przed  telewizorem czy komputerem. Wiedz, że dziecko nieustanne wpatrując się w telefon czy tablet nienaturalnie pochyla głowę,  poddając odcinek szyjny kręgosłupa ogromnym przeciążeniom.

8. Zapewnij dziecku odpowiednie warunki snu. Zadbaj by miało wystarczająco twardy materac w łóżku. Najlepiej by spało bez poduszki lub  jedynie z niewielkim, płaskim „jaśkiem”.

9.  Wybieraj dziecku obuwie nie tylko pod względem walorów estetycznych. Pomyśl przede wszystkim o dobraniu odpowiednio wyprofilowanych butów prawidłowej wielkości.  Pamiętaj, że nie tylko za małe buty, ale także zbyt cia­sne ubrania ogra­ni­cza­jące swo­bo­dę ru­chów mogą sprzy­jać po­wsta­wa­niu wady po­sta­wy.

 10. W razie stwierdzenia wady postawy niezbędne jest dobranie odpowiednich ćwiczeń korekcyjnych przez doświadczonych specjalistów i regularne ich wykonywanie.

O czym warto pamiętać?

Wady postawy nie są przeciwskazaniem do uczestniczenia w zajęciach z wychowania fizycznego.  Wręcz przeciwnie brak ruchu, może powodować nasilenie się wady. Zrozumiałe jest, że dziecko z wadą nie będzie mogło wykonywać wszystkich rodzajów ćwiczeń, ale nie znaczy to, że podczas lekcji WF-u ma przesiadywać w szatni.

Ćwiczenia korygujące wady postawy powinny być stosowane tylko po indywidualnym dobraniu zestawu ćwiczeń przez wykwalifikowanego fizjoterapeutę lub lekarza. Początkowo ćwiczenia powinny być wykonywane pod ścisłym nadzorem specjalisty, tak by dziecko nauczyło się właściwie wykonywać dane ruchy, a terapeuta miał możliwość korekcji ewentualnych błędów. Następnie dziecko może ćwiczyć samo  w domu. Przestrzega się przed samodzielnym doborem zestawu ćwiczeń np. korzystając  z informacji zawartych w internecie. W gimnastyce korekcyjnej niezwykle ważna jest precyzja wykonywanych ruchów. Źle wykonywane lub nieodpowiednio dobrane ćwiczenia mogą przynieść więcej szkody niż pożytku.

Wady postawy stanowią jeden z najczęstszych problemów zdrowotnych u dzieci. Duże znaczenie w zapobieganiu powstania wady ma profilaktyka. Dlatego zadbaj by Twoje dziecko częściej wychodziło na  świeże powietrze i było aktywne fizycznie, a nie tkwi­ło go­dzi­na­mi przed te­le­wi­zo­rem czy kom­pu­te­rem objadając się chipsami. Konsekwentnie zwracaj uwagę dziecku, gdy przyjmuje nieprawidłową pozycję, tak aby  wy­ro­bi­ło sobie nawyk przyj­mo­wa­nia właściwej po­sta­wy ciała.

Bibliografia:

1. mgr Wioletta Wójcik, mgr Ewa Plebańczyk  "Wady postawy ciała u dzieci w wieku szkolnym".

2. Aneta Giczewska "Charakterystyka wad postawy" Przyjaciel nr 2 (9.) 

Rozszerzanie diety niemowląt

ROZSZERZANIE DIETY NIEMOWLĄT

Wprowadzanie nowych produktów do diety dziecka często budzi wiele wątpliwości u rodziców. Zalecenia dotyczące rozszerzania diety niemowląt zmieniają się co jakiś czas, co nie ułatwia sprawy. W głowach opiekunów mnożą się pytania: od kiedy, co i jak podawać dziecku, żeby rosło zdrowe i szczęśliwe. Dlaczego mleko w pewnym momencie już nie wystarcza?

Karmienie piersią jest niezaprzeczalnie optymalnym sposobem żywienia niemowląt. Jednak do czasu. Mleko kobiece może być wyłącznym źródłem pożywienia dla dziecka tylko do ukończenia 6.m.ż. Po tym okresie coraz większe zapotrzebowanie dziecka na składniki odżywcze musi zostać pokryte za pomocą dodatkowych pokarmów. Wprowadzenie mięsa uzupełnia stopniowo zmniejszające się zapasy żelaza w organizmie niemowlęcia. 

KIEDY?

Zgodnie ze stanowiskiem ESPGHAN, wprowadzanie pokarmów dodatkowych można rozpocząć nie wcześniej niż po ukończeniu 17. tyg. życia i nie później niż w 26 tyg. życia. Dotyczy to zarówno niemowląt karmionych piersią, jak i tych otrzymujących mleko modyfikowane.

Pamiętajmy, że wytyczne towarzystw naukowych są jedynie wskazówką kiedy rozpocząć wprowadzanie nowych pokarmów, ramami czasowymi ani sztywną datą.

Jak poznać, że dziecko jest gotowe do rozszerzania diety?

Potrafi siedzieć, utrzymuje pozycję siedzącą samodzielnie lub z niewielkim podparciem.

Nie wypycha pokarmu językiem, nie wypluwa od razu wszystkiego z buzi.

Wykazuje zainteresowanie jedzeniem – wodzi wzrokiem za jedzeniem, wyciąga rączki w kierunku pokarmu.

Rozszerzając dietę dziecka powinno uwzględnić się dobór produktów, sposób ich przyrządzenia i konsystencję, ale też atmosferę, porę i warunki karmienia.

Zawsze wybieraj świeże, dobrej jakości jedzenie, gdyż niedojrzały przewód pokarmowy niemowlęcia jest bardzo wrażliwy. 

Prawidłowe rozszerzanie diety niemowlęcia jest niezmiernie ważne. Zapewnia odpowiedni dowóz energii, białka i pozostałych składników, a więc determinuje prawidłowy wzrost organizmu. Uczy dziecko nowych smaków i przygotowuje do spożywania posiłków wspólnie z członkami rodziny. Poza tym ma ogromny wpływ na rozwój aparatu mowy. Dlatego tak ważne jest zapewnienie odpowiedniej i różnorodnej konsystencji pokarmów. Warto pamiętać też o rezygnacji z pojenia dziecka za pomocą butelki. Po 6. mc. ż. można uczyć dziecko picia z otwartego kubka. Należy pamiętać też, że już w tym wczesnym okresie życia kształtują się preferencje smakowe i nawyki żywieniowe. Te z kolei przekładają się na zdrowie człowieka w przyszłości.

Zgodnie z aktualną wiedzą, zachęca się rodziców, aby decydowali co i kiedy podawane jest dziecku do zjedzenia, jednak, żeby to ono mogło wybrać ile i czy w ogóle, z danej porcji zje.

CO i JAK podawać jako pierwsze?

Najlepiej, aby były to polskie warzywa (marchew, ziemniak, dynia) oraz owoce (jabłko) ugotowane i zmiksowane na gładką papkę. Warto zwrócić uwagę na to, że korzystniejsze jest wprowadzenie warzyw jako pierwszych, gdyż ich smak jest trudniej akceptowalny niż smak słodkich owoców.

5-6 mc.ż.

Liczba posiłków na dobę: 5

Wielkość porcji: 150-160ml

Rodzaj i konsystencja pokarmu: gładkie puree, 4 posiłki mleczne

W okresie pomiędzy 5. i przed końcem 6. mc.ż wprowadzamy kaszki/ kleiki bezglutenowe, gotowane, miksowane warzywa np. marchew lub owoce np. jabłko czy banan, a także mięso, jajo, puree ziemniaczane. Pokarmy powinny być podawane łyżeczką.

Produkty zbożowe zawierające gluten wprowadzamy w małych ilościach w dowolnym okresie po ukończeniu 4 mc.ż.(17 tydzień) do 12 mc.ż.

7-8 mc.ż.

Liczba posiłków na dobę: 5

Wielkość porcji: 170-180ml

Rodzaj i konsystencja pokarmu: zwiększona różnorodność rozdrobnionych lub posiekanych pokarmów, produkty podawane do ręki, 3 posiłki mleczne

Kolejny etap rozszerzania diety, ok. 7. – 8. mc.ż.,  to wprowadzanie, pokarmów w postaci rozdrobnionej, takich jak mięso i ryby, rozgniecione gotowane oraz posiekane surowe warzywa i owoce (np. jabłko, gruszka, pomidor).

9-12mc.ż.

Liczba posiłków na dobę: 4-5

W 9. m.ż. dziecko może zacząć dostawać kawałki produktów do ręki np. miękkie kawałki/ cząstki warzyw, owoców czy mięsa. Dodatkowo wprowadza się pieczywo i niezmiksowane kasze. Jednorazowa porcja zwiększa się do 190 – 220 ml.

W 11. mc.ż. zaleca się wprowadzenie do diety przetworów mlecznych (sery, jogurty).

Po ukończeniu 12 mc.ż. można wprowadzić pełne mleko krowie. Wcześniej może pojawiać się jako dodatek do potraw, ale nie powinno stanowić podstawy diety.

Rekomendowanym płynem dla dziecku do picia jest WODA, którą możemy podawać bez ograniczeń. Soki (100%, przecierowe, bez dodatku cukru, pasteryzowane) ograniczamy do 150 ml na dobę (porcja liczona razem z ilością spożytych już owoców). 

Rozszerzanie diety rozpoczynamy ok.5 mc.ż., ale podstawą żywienia do ukończenia 1 roku jest nadal karmienie piersią lub mlekiem modyfikowanym. Zgodnie z zaleceniami WHO, obok wprowadzania pokarmów uzupełniających, karmienie piersią powinno być kontynuowane przynajmniej do ukończenia 1.r.ż. przez dziecko.

ROZSZERZANIE DIETY A ALERGIA

Eliminacja lub opóźnianie wprowadzania produktów potencjalnie uczulających (mleko krowie, jaja, orzeszki ziemne, inne orzechy, ryby i owoce morza) są bezzasadne, gdyż nie ma dowodów naukowych, żeby zmniejszały ryzyko wystąpienia u dziecka alergii. Dotyczy to zarówno dzieci zdrowych, jak dzieci i z rodzin obciążonych ryzykiem wystąpienia choroby alergicznej.

Ostatnie badania pokazały, że wczesne wprowadzenie orzeszków ziemnych istotnie zmniejsza częstość rozwoju alergii u dzieci z podwyższonym ryzykiem uczulenia na orzeszki ziemne. U niemowląt wysokiego ryzyka spożycie orzeszków ziemnych w pierwszych 11 miesiącach życia jest skuteczną strategią w zapobieganiu rozwojowi alergii na orzeszki ziemne.

WARTO WIEDZIEĆ:

Posiłki niemowląt nie powinny być dosalane ani dosładzane. Cukier zwiększa  ryzyko rozwoju próchnicy zębów, nadmiaru masy ciała, zaburzeń łaknienia i zaparć, a sól obciąża nerki.

NIE podawaj niemowlęciu:

- miodu, gdyż  może zawierać groźne bakterie Clostridium botulinum.

- produktów stwarzających ryzyko zadławienia się (np. orzechy w całości, nieprzekrojone winogrona)

Nigdy nie zostawiaj dziecka samego z jedzeniem!

Nie wprowadzaj kilku nowych produktów równocześnie! Nowe pokarmy powinno wprowadzać się pojedynczo, w małych (3—4 łyżeczki),  i stopniowo zwiększanych ilościach, z zachowaniem odpowiedniego odstępu (3 – 5 dni), co umożliwia obserwowanie reakcji dziecka. Dzięki temu, w razie wystąpienia objawów nietolerancji pokarmu czy alergii łatwiej będzie można zidentyfikować przyczynę.

Cierpliwości! ;) Czasami, aby nowy smak został zaakceptowany przez dziecko, konieczne może być podanie go nawet kilkanaście razy! Nie zmuszaj do jedzenia. Jeśli dziecko uparcie nie akceptuje danego pokarmu, nie zniechęcaj się, spróbuj wprowadzić kolejny produkt, a do poprzedniego wróć po jakimś czasie.

Jedz w tym samym czasie co dziecko, najlepiej to samo. Udowodniono, że dzieci chętniej próbują nowych pokarmów, jeśli rodzic lub opiekun ma to samo na talerzu.

Dziecko powinno samo sięgać po jedzenie, nie wkładaj mu kawałków do buzi.

Pozwól dziecku na zachowania odpowiednie do wieku: jedzenie rączkami, dotykanie jedzenia, brudzenie się itp. To normalne, że początkowo dziecko będzie bawić się jedzeniem, a większość pokarmu zostanie rozmazana na stoliku albo trafi na podłogę zamiast do brzucha. Mimo, że po takim posiłku całe ubranie będzie do prania, a kuchnia do sprzątania, warto  na to pozwolić, gdyż zabawa jedzeniem umożliwia dziecku poznanie danego produktu, a także naukę skutecznego chwytania i wkładania kawałków pokarmu do ust.

Nie zabawiaj dziecka w czasie posiłku, nie sadzaj przed telewizorem czy komputerem w trakcie jedzenia. Lepiej, żeby było skoncentrowane  na jedzeniu.

A co z BLW?

BLW czyli Baby Led Weaning jest metodą rozszerzania diety niemowlaka „kierowaną” przez dziecko. Dziecko z pokarmów zaproponowanych przez rodziców wybiera to co i ile chce zjeść. Dziecku proponuje się produkty , które może wziąć do ręki i samodzielnie próbować włożyć do buzi: odpowiednio przygotowane kawałki warzyw, owoców, makaron, „sklejoną” kaszę czy ryż. Początkowo dziecko je palcami, a następnie zaczyna używać sztućców. Poza dodatkowymi produktami karmione jest piersią lub mieszanką mleczną. Rodzice stosujący metodę BLW, powinni wiedzieć, że nie należy ograniczać pokamu dziecka wyłącznie do tych o stałej konsystencji. Dziecko na pewnym etapie powinno jeść także z łyżeczki, pić z kubeczka czy przyjmować pokarmu o pośredniej konsystencji (zupki, papki owocowe i warzywne), gdyż rozwija to mięśnie w obrębie twarzy i jamy ustnej, co umożliwia późniejszą naukę mówienia.

BLISS to nowa metoda karmienia opracowana na bazie BLW: Baby-Led Introduction to SolidS. Nacisk położony jest na podawanie wysokoenergetycznych, bogatych w żelazo i nie stwarzających ryzyka zakrztuszenia pokarmów.

Wprowadzanie nowych pokarmów do diety dziecka nie jest zadaniem łatwym. Wie to każdy opiekun, który próbował przekonać dziecko do zaakceptowania nowego smaku. Nie należy się jednak zniechęcać po kilku nieudanych próbach. Warto podejść do tego zadania z odpowiednią wiedzą i cierpliwością. Naprawdę warto, gdyż nawyki żywieniowe wyrobione we wczesnym dzieciństwie będą procentować w przyszłości, korzystnie wpływając na zdrowie dziecka.

Pamiętaj!

Opiekun dziecka decyduje o tym CO, KIEDY i JAK dziecko zje.

Dziecko decyduje CZY posiłek zje i ILE.

Bibliografia:

Szajewska H., Horvath A., Rybak A., Socha P. Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Standardy Med. Pediatria 2016; 3: 9 – 24.

Jackowska M. Przegląd aktualnych zaleceń żywienia niemowląt. Polish Journal of Nutrition 2016; 3: 47 – 56.

https://www.1000dni.pl/1000-dni-zywienia-dziecka/7-12-miesiecy#rozszerzanie-diety

https://www.1000dni.pl/1000-dni-zywienia-dziecka/0-6-miesiecy/pierwsze-posilki/23-schemat-zywienia-niemowlat-do-1-roku-zycia

https://www.nestlenutrition-institute.org/docs/default-source/poland-document-library/publications/secured/453f9fd30571aed773c1abc315b33dc7.pdf?sfvrsn=0

Co z tą odpornością?

Co z tą odpornością?

Początek września dla większości dzieci oznacza jedno: pożegnanie wakacji i nieubłagalny powrót do przedszkola lub szkoły. Podczas, gdy dzieci narzekają na koniec laby, rodzice zastanawiają się jak uchronić swoje pociechy przed częstym chorowaniem w sezonie jesienno- zimowym. Jak wzmocnić odporność dziecka?

Ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego dzieci w pierwszych latach życia chorują średnio 6-8 razy w roku.  Te chodzące do żłobka czy przedszkola zazwyczaj jeszcze częściej z powodu ciągłego kontaktu z potencjalnie chorymi rówieśnikami. Przebieg zakażeń jest zazwyczaj łagodny, w większości przypadków są to zakażenia górnych dróg oddechowych wywołane przez wirusy, niemniej powtarzające się przeziębienia mogą być uciążliwe i męczące zarówno dla dziecka jak i rodzica.

Sezon jesienno- zimowy stwarza szczególne ryzyko zachorowania ze względu na  zmienną pogodę, częste przegrzewanie pomieszczeń czy brak ruchu na świeżym powietrzu. Dodatkowo posyłanie chorych dzieci do przedszkoli/ szkół sprzyja rozprzestrzenianiu zarazków.

Przeziębienia w wieku wczesnoszkolnym są właściwie niemożliwe do uniknięcia , ale co zrobić by zminimalizować ryzyko zachorowania?

ü DIETA

Zadbaj o odpowiednio zbilansowaną dietę swojego dziecka. Warto stosować zrównoważoną dietę pełną owoców i warzyw, nie zapominając o spożywaniu naturalnych antybiotyków takich jak czosnek, cebula, imbir, propolis. Korzystne działanie mogą mieć także czarny bez, miód, aloes. Pamiętaj, że niedobór witaminy C, cynku, żelaza zwiększa podatność dziecka na przeziębienie.  Źródłem witamin i cennych składników minerałów na pierwszym miejscu powinny być warzywa i owoce, a nie suplementy diety! Na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego wpływa też witamina D. Dlatego zwłaszcza w miesiącach jesienno- zimowych, kiedy nie jesteśmy w stanie pokryć na nią zapotrzebowania (niedostateczna ekspozycja na słońce)  powinniśmy pomyśleć o jej suplementacji, a w przypadku niedoboru przyjmować dawkę leczniczą tej witaminy. U dzieci powyżej 1. r.ż. suplementacja witaminą D jest zalecana od września do kwietnia w dawce 600–1000 IU/d, a przy niedostatecznej ekspozycji na słońce w miesiącach letnich – przez cały rok.

Dopilnuj, żeby mały uczeń zjadł pierwsze śniadanie w domu, a drugie zabrał ze sobą do szkoły. Przekonaj dziecko, że warzywa i owoce są lepszymi przekąskami niż chipsy, batoniki i gazowane napoje.

ü REGULARNA AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Zapewnij dziecku odpowiednią ilość ruchu. Ruch na świeżym powietrzu  dotlenia i pobudza układ krążenia. Wygoń dziecko na dwór nie tylko w ciepłe słoneczne dni, ale te z wtedy , gdy jest chłodniej. Zahartowane dziecko lepiej znosi niższe temperatury i rzadziej się przeziębia. Po całym dniu spędzonym w klasie, przed odrabianiem lekcji pozwól mu odpocząć, ale nie przed komputerem, a na powietrzu. Warto też  zapisać dziecko na dodatkowe zajęcia sportowe, co zapewni mu regularną aktywność.

ü UBRANIE

Należy ubierać dziecko  odpowiednio do pogody – zarówno przechłodzenie, jak i przegrzanie nie wpływa dobrze na organizm. Dzieci podczas spacerów bywają bardzo aktywne: szaleją, biegają, wspinają się na drabinki czy drzewa. Grubo ubrane natychmiast się pocą, a gdy przychodzi czas wypoczynku, szybko ulegają wychłodzeniu, a stąd już blisko do infekcji.

Nie ma złej pogody, jest tylko nieodpowiednie ubranie. Mały deszcz nie powinien być powodem do rezygnacji ze spaceru, odpowiednie przygotowanie: kalosze, peleryna czy parasol mogą pozwolić na czerpanie radości ze skakania przez kałuże czy granie w piłkę podczas deszczu.

Nie tylko na zewnątrz, ale także w domu dziecko powinno być właściwie ubrane, w zależności od wieku i aktywności ruchowej. Szczególnie niekorzystny dla organizmu jest sezon grzewczy. Gorące powietrze sprzyja wysuszaniu śluzówek nosa czy gardła, co często kończy się zatkanym nosem lub bólem gardła.  Dlatego należy unikać zbyt wysokiej temperatury w pomieszczeniu i nie zapominać o częstym wietrzeniu mieszkania.

ü HIGIENA

Nauczyć dziecko dbać o higienę osobistą. Zwróć  mu szczególną uwagę na częste mycie rąk: po powrocie do domu, przed posiłkiem, po wyjściu z ubikacji, po wydmuchaniu nosa. Niech nie wkłada rąk do buzi i nie obgryza paznokci. Choremu dziecku przypominaj dziecku,  że podczas kaszlu czy kichania, należy zasłaniać usta przedramieniem , a nie dłonią, poprzez którą łatwo roznoszą się zarazki.  Po wydmuchaniu nosa, zużytej chusteczki nie należy wkładać do kieszeni ani nie kłaść na biurku, tylko od razu wyrzucić do kosza. W sezonie zachorowań lepiej unikać całowania dzieci, podawania sobie rąk zarówno w obrębie rodziny jak i przez odwiedzających znajomych.

ü WYPOCZYNEK

Przemęczone, zestresowane dziecko jest zdecydowanie podatniejsze na infekcje.  Zadbaj o to, żeby mały uczeń był wypoczęty i zrelaksowany. Ważna jest odpowiednia ilość snu, gdyż niewyspane osoby chorują częściej. Dziecko powinno spać ok.8-10 h dziennie w odpowiednich warunkach: w ciszy, spokoju, w wywietrzonym wcześniej pokoju.

 ü PRZYJAZNY DOM

Zaleca się częste wietrzenie mieszkania, a także utrzymywanie w nim odpowiedniej wilgotności (np. przez położenie mokrego ręcznika na kaloryferze) i temperatury ok.20-21 st.C. Należy pamiętać, że w otoczeniu dziecka nie wolno palić tytoniu, a także unikać przebywania w pomieszczeniach zanieczyszczonych dymem tytoniowym- dym podrażnia drogi oddechowe, a tym samym może być odpowiedzialny za częstsze infekcje. Poleca się także śledzenie komunikatów dotyczących jakości powietrza i ograniczenie wychodzenia na dwór, w dni kiedy zanieczyszczenie powietrza przekracza dozwolone normy.

ü UNIKANIE DUŻCYH SKUPISK LUDZKICH

W szczycie sezonu zachorowań lepiej nie wysyłać dziecka do miejsc, w których potencjalnie może znajdować się dużo chorych ludzi. Jeśli Twoje dziecko ciągle choruje ,w  tym okresie lepiej na jakiś czas zrezygnować z przedszkola, unikaj wychodzenia z dzieckiem na plac zabaw, do hipermarketu czy kościoła.

ü SZCZEPIENIA

Warto rozważyć dodatkowe szczepienia: przeciwko meningokokom, ospie wietrznej, WZW A czy rotawirusom. Dobrze także pomyśleć o corocznym szczepieniu przeciw grypie.

ü PREPARATY NA ODPORNOŚĆ

Na rynku istnieje wiele tzw. preparatów zwiększających odporność np. środki zawierających wyciąg z jeżówki purpurowej. Większość z nich nie ma jednak udowodnionej skuteczności. Nie ma także naukowych dowodów na to, że znany wszystkim tran stymuluje odporność, można go jednak podawać jako źródło witaminy D₃.

ü SZCZEPIONKI NA ODPORNOŚĆ

Na wzmocnienie odporności najchętniej poleca się naturalne sposoby, jednak u dzieci z nawracającymi zakażeniami układu oddechowego wspólnie z lekarzem można rozważyć  zastosowanie tzw. szczepionki na odporność, czyli preparatu immunostymulującego (mającego  na celu stymulowanie układu odpornościowego do produkcji przeciwciał ) zawierającego lizaty bakterii powodujących zakażenia dróg oddechowych.  Szczepionki te zwykle są dość skuteczne, ale efekty  ich działania są zazwyczaj niewielkie i nietrwałe.

ü POMYŚL O INNYCH!

Nie wysyłaj przeziębionego dziecka do przedszkola czy szkoły. W zamkniętych pomieszczeniach szkolnych, dzieci, będąc narażone  na kichanie i kaszel zainfekowanych rówieśników, bardzo łatwo się od siebie zarażają.

ü REKONWALESCENCJA 

Daj dziecku czas na całkowity powrót do zdrowia po chorobie. Nie wysyłaj niedoleczonego dziecka  od razu do przedszkola czy szkoły, pozwól mu dłużej zostać w domu. Organizm musi mieć czas na regenerację, a odporność musi wrócić do wyjściowego poziomu. W przeciwnym razie kolejna infekcja niemalże gwarantowana.

Częste, łagodne infekcje, nie wymagające stosowania antybiotyku nie powinny wzbudzać w rodzicach niepokoju. Zwłaszcza, gdy dotyczą małych dzieci chodzących do żłobka czy przedszkola. Choć stwarzają utrudnienie dla rodziców, są treningiem dla dopiero co rozwijającego się układu odpornościowego dziecka. Pewnych sygnałów nie należy jednak bagatelizować. Kiedy powinniśmy zacząć się martwić?

CO POWINNO ZANIEPOKOIĆ?

§  Osiem lub więcej zakażeń w ciągu roku.

§  Dwa lub więcej zakażenia zatok o ciężkim przebiegu.

§  Trwająca dwa miesiące lub dłużej antybiotykoterapia bez wyraźnej poprawy.

§  Dwa lub więcej zapalenia płuc w ciągu roku.

§  Zahamowanie prawidłowego rozwoju dziecka lub przyrostu masy ciała.

§  Powtarzające się, głębokie ropnie skórne lub narządowe.

§  Przewlekająca się grzybica jamy ustnej i skóry powyżej 1-go roku życia.

§  Konieczność długotrwałego stosowania antybiotyków dożylnych.

§  Dwa lub więcej zakażenia: zapalenia mózgu, kości, skóry, posocznica.

§  Wywiad rodzinny wskazujący na pierwotne niedoboru odporności.

Za nieustannie powtarzające się infekcje mogą być odpowiedzialne przewlekłe schorzenia takie jak alergia, przerost migdałka gardłowego czy polipy w nosie, a czasem także niedobór odporności. W przypadku niepokojących objawów dziecko zawsze powinno zostać dokładnie zbadane przez lekarza, który zleci odpowiednie badania, by ustalić przyczynę częstego chorowania.

Częste infekcje dzieci to zmora dla rodziców. Przeziębienia w wieku wczesnoszkolnym są niestety zazwyczaj trudne do uniknięcia, ale warto wiedzieć jak wspierać dziecko w tym trudnym okresie. Trzeba pamiętać, że żaden preparat multiwitaminowy nie zastąpi warzyw i owoców, żaden lek nie pomoże w przypadku narażenia na dym papierosowy lub gdy dziecko spędza całe dnie przed komputerem, zamiast na podwórku. Podstawą w zapobieganiu infekcji u dzieci jest zdrowy styl życia. Przestrzegając podstawowych zasad zwiększasz szansę dziecka na rozpoczęcie nowego roku szkolnego w pełnym zdrowiu.

Bibliografia:

https://pediatria.mp.pl/lista/89714,co-robic-by-dziecko-nie-bylo-podatne-na-przeziebienia

http://www.info4pi.org/