Alergik w podróży

Alergik w podróży

Podróżowanie nawet z całkowicie zdrowym dzieckiem wymaga wcześniejszego planowania i dobrej organizacji wyjazdu. Nie jest to łatwe, ale większość rodziców radzi sobie z tym znakomicie. Schody zaczynają się, gdy nasze dziecko z powodu choroby musi przestrzegać wielu zasad.  Podróżowanie z małym alergikiem lub astmatykiem jest jednak jak najbardziej możliwe, a nawet wskazane, ale wymaga  odpowiedniego przemyślenia i przygotowania wyjazdu, także pod kątem choroby dziecka.

Przed podróżą:

ü Wizyta u lekarza

Jeśli od ostatniej wizyty lekarskiej minęło sporo czasu,  przed wyjazdem dziecko powinno zostać zbadane przez lekarza prowadzącego, z którym należy skonsultować swoje plany urlopowe. W czasie wizyty należy wyjaśnić  wszystkie ewentualne wątpliwości dotyczące podróży. Jeśli Twoje dziecko jest w trakcie kursu odczulania, uzgodnij z alergologiem terminy kolejnych wizyt.

Poproś lekarza o  przygotowanie krótkiego opisu choroby Twojego dziecka: objawów, sposobu leczenia, przyjmowanych leków, ewentualnych substancji, których nie może jeść. W razie wyjazdu za granicę , przygotuj powyższe informacje w języku kraju, do którego jedziesz lub w języku angielskim. 

ü Plan ratunkowy

Poproś swojego lekarza o przygotowanie planu postępowania na wypadek napadu astmy czy anafilaksji. Taki plan oraz dodatkowo kartkę z nazwiskiem lekarza oraz najlepiej numerem telefonu lekarza bądź poradni, w której leczy się dziecko, warto mieć zawsze przy sobie. Wyjeżdzając gdzieś dalej dobrze zabrać ze sobą również kopię dokumentacji medycznej. 

ü Lekarstwa

Zabierz wszystkie leki, których potrzebuje Twoje dziecko. Upewnij się, że masz ich wystarczająco dużo. Podczas wizyty lekarskiej poprzedzającej wyjazd poproś o recepty na niezbędne leki, tak żeby mieć pewność, ze nie zabraknie ich podczas pobytu. Podczas drogi, przechowuj je w dostępnym miejscu, by mieć je zawsze pod ręką.

Jeśli dziecko leki przyjmuje wziewnie, nie zapomnij zabrać odpowiednich akcesoriów: tuby lub nebulizatora.

Gdy u Twojego dziecka istnieje ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego koniecznie pamiętaj o zabraniu ze sobą strzykawki z adrenaliną. Noście ją zawsze przy sobie! Upewnij się, że  zarówno Ty jaki i Twoje dziecko ( jeśli jest odpowiednio duże) wiecie jak prawidłowo jej użyć.  Zwróć uwagę na termin ważności leku.  

Jeśli Twoje dziecko wybiera się na obóz, uprzedź wychowawców o chorobie dziecka, dostarcz zaświadczenie od lekarza o chorobie dziecka i przyjmowanych lekach, plan ratunkowy. Gdy dziecko zagrożone jest wystąpieniem anafilaksji, poinstruuj wychowawców co robić w takiej sytuacji, a  zwłaszcza w jaki sposób podaje się adrenalinę.

ü Dieta

Gdy Twoje dziecko ma alergię pokarmową, upewnij się, że jedzenie nie będzie zawierało uczulających go substancji. Jeśli bierzecie udział w wyjeździe zorganizowanym, jak najwcześniej uprzedź organizatora lub osobę odpowiedzialną za przygotowanie jedzenia o alergii dziecka. Spytaj o możliwość posiłków bez podstawowych alergenów.

Zabierz ze sobą specyficzne produkty żywieniowe, niedostępne w zwykłym sklepie, a których potrzebuje Twoje dziecko.

ü Opieka medyczna

Upewnij się, że w miejscu, do którego jedziecie, Twoje dziecko w razie potrzeby będzie miało zapewniona odpowiednią opiekę medyczną. Jeśli jedziesz za granicę  nie zapomnij o właściwym ubezpieczeniu zdrowotnym.

 ü Pokój dla alergika

Jeśli planujesz mieszkać w hotelu postaraj znaleźć się hotel z pokojami przystosowanymi dla alergików, posiadający certyfikat ECARF ( Europejskiej Fundacji Badań nad Alergią) gwarantujący na miejsce wypoczynku przestrzeń całkowicie wolną od alergenów. Pokój przyjazny alergikowi to miejsce pozbawione roślin, źródeł pyłków i roztoczy, do którego nie wolno wprowadzać zwierząt ani palić w nim papierosów. Stosuje się tam specjalny system wentylacji, a pokoje często wyposażane są także  w oczyszczające jonizatory powietrza. W łóżkach znajdują się materace antyalergiczne,  ze zdejmowanymi nakładkami, które łatwo się czyści . Wszystko prane jest w delikatnych proszkach, które nie wywołują podrażnień, a pokój sprzątany jest odkurzaczem ze specjalnym filtrem. W łazience powinny znajdować się kosmetyki dla skóry atopowej: bezzapachowe, delikatne i niedrażniące środki. W hotelowej restauracji istnieje możliwość zamówienie dań bez zawartości typowych alergenów, tak by alergicy mogli przestrzegać swoich diet.

Szukając pokoju czy mieszkania do  wynajęcia na czas urlopu , przed rezerwacja poproś o przesłanie zdjęć wnętrza. Zbyt duża ilość dywanów, zasłon, roślin czy kot w pokoju powinna zachęcić do poszukania innego obiektu.

Dla dziecka uczulonego na roztocze kurzu domowego możesz zabrać jego własną poduszkę, pościel oraz antyalergiczne pokrowce, jeśli taki posiadacie.

ü Razem raźniej

Jeśli Twoje dziecko ma astmę, lepiej, żeby nie podróżowało samotnie. Warto zabrać przyjaciela lub członka rodziny, który będzie wiedział co zrobić na wypadek ewentualnego napadu astmy czy epizodu anafilaksji.

Dokąd jechać?

MORZE?

Wakacje nad wodą są doskonałą propozycją dla alergików i astmatyków. Woda aż 10 razy lepiej wychwytuje ziarna pyłków i pył zawieszony w powietrzu, niż powierzchni stała. Dlatego pływanie, windsurfing, kitesurfing, rejsy statkiem czy zwykłe spacery po plaży są jak najbardziej wskazane.  Dodatkowo otwarte morze i rozbijające się o brzeg fale są źródłem aerozolu morskiego, którego wdychanie działa jak naturalna inhalacja (zawiera drobne cząstki soli), która oczyszcza i udrażnia drogi oddechowe. Najlepiej spacerować wczesnym rankiem lub pod wieczór, kiedy tej leczniczej mgiełki jest najwięcej. Ponadto kąpiele w wodzie morskiej polecane są osobom z atopowym zapaleniem skóry.

GÓRY?

Odpoczynek  w górach jest dobrym pomysłem dla dziecka z alergią  wziewną lub chorego na astmę. Na wysokości powyżej 1000 m n.p.m jest zdecydowanie mniej alergenów – nie występują roztocza kurzu, pyłki roślin i pleśni.

JEZIORO?

Wypoczynek na łódce na środku jeziora pozwala na odizolowanie od większości alergenów wziewnych. Należy jednak pamiętać, że nad woda latem występuje zwykle duża liczba owadów, w tym os i pszczół, których ugryzienia, dla uczulonych, mogą być naprawdę niebezpieczne.

Jakich miejsc unikać?

Spacery po lasach liściastych czy kwiecistych łąkach w sezonie pylenia, buszowanie po polu zboża czy spanie na kopie siana w stodole nie są polecane alergikom. Duże stężenia pyłków w jednym miejscu może doprowadzić do nagłego ataku duszności.

Sezony pylenia tych samych alergenów mogą różnić się w zależności od  części  Polski. Warto tak zaplanować urlop, by region, w którym będziemy wypoczywać nie pokrywał się z obszarem pylenia rośliny, na która uczulone jest nasze dziecko. Przed wyjazdem na wakacje dobrze jest sprawdzić kalendarz pylenia roślin i komunikaty o stężeniu pyłków. 

Jeśli Twoje dziecko ma alergię wziewną na pyłki drzew, a marzy o biwaku w lesie wybierzcie się do lasu iglastego. Przebywanie w otoczeniu drzew iglastych jest korzystne, gdyż wydzielane przez nie olejki eteryczne działają łagodząco na układ oddechowy i poprawiają nastrój.

Dziecko uczulone na sierść zwierząt powinno trzymać się z daleka od  gospodarstw wiejskich czy agroturystycznych i hoteli przyjmujących zwierzęta.

Astmatycy, alergicy powinni unikać również centrów dużych miast.  Duże stężenie spalin, dwutlenku siarki i tlenków azotu w tych miejscach można prowadzić do zaostrzeń choroby.

Jeśli nastawiamy się jednak na zwiedzanie dużych miast,  polecane jest śledzenie komunikatów dotyczących jakości powietrza na danym obszarze: korzystając z wybranych stron internetowych lub specjalnych aplikacji na telefon można sprawdzić aktualny poziom zanieczyszczenia powietrza np. pyłami zawieszonymi PM10 i PM2,5.

Wizyta u rodziny lub przyjaciół

Dowiedz się czy w domu, który zamierzasz odwiedzić:

- ktoś pali papierosy?

- jest zwierzę, na które jest uczulone Twoje dziecko?

- czy dla gospodarzy dostosowanie posiłków do diety Twojego dziecka będzie problemem?

- czy w danym domu dziecko może być narażone na czynniki mogące spowodować atak astmy, zaostrzenie choroby?

Jeśli na większość z powyższych pytań udzielasz odpowiedzi TAK, na miejsce wypoczynku lepiej wybrać hotel, a  z rodziną czy przyjaciółmi spotkać się w miejscu bardziej przyjaznym dla alergika.

Wakacyjne wyjazdy są szansą na ucieczkę od codzienności i otaczających alergenów. Cel podróży planować trzeba jednak z głową, biorąc pod uwagę potencjalne alergeny, które mogą przywitać nas w miejscu wypoczynku. W domu alergika czy astmatyka  narażenie na czynniki zaostrzające przebieg choroby zwykle jest wyeliminowane do minimum. Zrozumiałe jest zatem, że pobyt dziecka w nieznanym, być może nieodpowiednio przystosowanym i niezbyt dobrze wysprzątanym pokoju podczas obozu lub rodzinnych wakacji może budzić niepokój i wątpliwości rodzica. Alergia nie musi jednak ograniczać podróżowania. Właściwe przygotowanie wyjazdu, odpowiednia profilaktyka i zaopatrzenie w leki pozwoli się skupić się na właściwym wypoczynku i cieszeniu wolnym czasem.

Bibliografia:

https://my.clevelandclinic.org/health/articles/traveling-with-asthma
https://astma.mp.pl/wszystkooastmie/zastmadasiezyc/84818,astmatyk-na-wakacjach-jak-i-gdzie-wypoczywac

Bezpieczne wakacje w mieście

Bezpieczne wakacje w mieście

Choć wyjazd nad morze lub eskapada w góry wydają się być niezwykle atrakcyjnymi sposobami na spędzenia lata, wakacje w mieście także mogą być udane. Jazda na rowerze, deskorolce, rolkach lub skakanie na trampolinie mogą być fantastycznym sposobem aktywnego spędzenia wolnego czasu podczas wakacji. Atrakcyjnym, lecz często urazowym. Co zatem zrobić by dziecko wróciło całe i zdrowe z  wycieczki do parku trampolin lub skateparku? Jak zaplanować bezurazowe wakacje pełne sportowych wrażeń?

Trampoliny

Bardzo popularne ostatnio wśród dzieci i młodzieży skakanie na trampolinach jest  atrakcyjną formą wypoczynku, jednak może być naprawdę niebezpieczne. Skakanie daje dużo śmiechu, jest świetną zabawą, ale nieprawidłowe lądowanie może spowodować poważne konsekwencje tj. złamanie kości, wstrząs mózgu czy uraz odcinka szyjnego kręgosłupa co w najgorszym wypadku może się skończyć paraliżem bądź nawet śmiercią.

Nawet czujna  obserwacja dziecka przez opiekuna i zabezpieczenie  trampoliny siatką nie chroni całkowicie przed urazem. W Stanach zjednoczonych ponad 100 tys. dzieci rocznie ulega wypadkom podczas skakania na trampolinach, głownie tych domowych.

Jak sprawić by dziecko było bezpieczne na trampolinie?

ü  1 trampolina= 1 dziecko  czyli skacze tylko jedno dziecko na raz.

ü  Dziecko może korzystać z trampoliny tylko pod ścisłym nadzorem opiekuna, najlepiej odpowiednio wyszkolonego instruktora.

ü  Bezpieczniej zapisać dziecko na zajęcia w parku trampolin, gdzie może skakać pod opieką profesjonalistów, niż kupować trampolinę do domu.

Amerykańska Akademia Pediatrii nie zaleca kupowania trampolin, jeśli jednak taka trampolina znajduje się już w naszym ogrodzie, należy bezwzględnie przestrzegać zasad bezpieczeństwa.

Bezpieczne korzystanie z domowych trampolin:

• Dziecko musi się znajdować po ścisłym nadzorem rodzica przez cały czas korzystania z trampoliny.
• Tylko jedna osoba może skakać na raz. Większość wypadków na trampolinach zdarza się, gdy jednej trampoliny używa więcej niż jedna osoba.
• Nie pozwól dziecku wykonywać salt ani innych akrobacji. Figury akrobatyczne powinny być wykonywane pod okiem profesjonalnego trenera na sali gimnastycznej.
• Starszemu dziecku wytłumacz, że największe ryzyko urazu ma miejsce podczas lądowania po skoku, w razie upadku na ramę okalającą trampolinę, podczas zeskakiwania z trampoliny na ziemię lub przypadkowego upadku. Poproś małego sportowca o szczególną ostrożność.
• Zamontuj odpowiednią podszewkę ochronną na trampolinie.
• Regularnie sprawdzaj sprzęt.
•  W przypadku uszkodzenia, należy naprawić lub wymienić podszewkę ochronną, osłonę siatki i inne zepsute części.

Wyjście na rower

Podstawą wyposażenia każdego rowerzysty jest kask ochronny. Używanie kasków skutecznie zapobiega urazom lub zmniejsza ich skutki. Kask chroni tylko wtedy, gdy jest odpowiednio dopasowany.

Jak właściwie dobrać kask ochronny dla dziecka?

Rozmiar - kask nie może być za duży. Za luźny nie będzie należycie spełniał swojej funkcji. Zbyt duży kask może ograniczać pola widzenia dziecka, co może być bardzo niebezpieczne. Za ciasny kask będzie niewygodny i w konsekwencji nie będzie używany przez dziecko.

Ciężar -  polecane są  kaski jak najlżejsze, gdyż są najbardziej komfortowe. Kaski wykonane z ciężkiej skorupy, wcale nie pochłaniają więcej energii urazu, a dzieci noszą je niechętnie.

Wygląd – warto zadbać o to, żeby kask podobał się dziecku, ponieważ wtedy będzie go chętnie nosić. Kask powinien znajdować się centralnie na głowie, tak aby przód hełmu zakrywał czoło (dwa palce nad łukiem brwiowym).

Funkcjonalność – przed zakupem kasku sprawdź czy łatwo się zdejmuje i zakłada, czy posiada system wentylacji, a także czy możliwe jest stosowanie go z okularami przeciwsłonecznymi. Ważne jest by kask nie uniemożliwiał zdolności słyszenia hałasów ulicznych. Dlatego do jazdy rekreacyjnej polecane są kaski zasłaniające uszy jedynie miękką gąbką, a całe, twarde kaski przeznaczone są dla dzieci starszych i uprawiających sport zawodniczo.

Jazda na rolkach, deskorolce

Najczęstsze urazy przy jeździe na rolkach, deskorolkach czy łyżworolkach to urazy kończyn górnych. Dlatego niezwykle ważne jest odpowiednie zabezpieczenie na nadgarstki, dłonie, łokcie i kolana: specjalne ochraniacze są dostępne w każdym większym sklepie sportowym. Skutecznie zabezpieczają przed otarciami, potłuczeniami, a także złamaniami. Nie zapominajmy, że jazda na rolkach czy deskorolce nie powinna odbywać się bez ochrony głowy kaskiem.

Jak bezpiecznie jeździć?

• Przed jazdą zawsze sprawdź stan techniczny deski czy rolek.
• Zawsze zakładaj kask na głowę i odpowiednie ochraniacze na kończyny.

• Nie jeźdź po ulicy! Wyjątek stanowią wydarzenia zorganizowane typu Nightskating. Pamiętaj, żeby wziąć udział w wydarzeniu musisz sprawnie poruszać się na rolkach, mieć opanowane hamowanie i skręcanie, tak, aby nie stwarzać zagrożenia dla siebie i innych.
• Naucz się jak bezpiecznie upadać.
• Slalomy, jazdę tyłem i inne bardziej ekstremalne tricki wykonuj wyłącznie w miejscach do tego przeznaczonych, nigdy na ulicy czy chodniku.

Uraz głowy

Urazy głowy są częste u dzieci.  Na szczęście w większości przypadków są to urazy lekkie, powierzchowne, dotyczące powłok czaszki. Jedynie u niewielkiej części dzieci po urazach głowy stwierdza się poważniejsze uszkodzenia. Należy pamiętać, że powłoki czaszki są bardzo dobrze ukrwione, zatem urazy tej okolicy mogą prowadzić do znacznego krwawienia, powstawania dość dużych krwiaków i obrzęku tkanek. 

Najważniejsze jest nie to, co się stało, ale to, co się dzieje w danej chwili. Czasem groźnie wyglądające wypadki nie prowadzą do poważnych urazów, a niewielkie urazy mogą dawać poważne konsekwencje. Po urazie dziecka należy zachować spokój i bacznie je obserwować. U dziecka po urazie, jeśli jest przytomne i w dobrym stanie ogólnym, gdy nie występują żadne niepokojące objawy, konsultacja lekarza zazwyczaj nie jest konieczna.

Postępowanie po niewielkim urazie głowy u dziecka:

- Dziecko powinno przebywać w domu pod stałą opieką osoby dorosłej przez 48 h po urazie.

- Opiekun dziecka powinien mieć w każdej chwili możliwość wezwania zespołu ratownictwa medycznego.

- Dziecko może spać, ale przynajmniej raz na 6h powinno zostać obudzone, by skontrolować jego stan świadomości. Podczas snu należy kontrolować jego podstawowe funkcje życiowe-  obecność oddechu i zachowane krążenie, o czym świadczą ciepła skóra, wyczuwalne tętno.

- Dziecko powinno wypoczywać, leżąc z głową uniesioną o 30–45 stopni.

- Po upływie 48 dziecko powinno zostać zbadane prze lekarza pediatrę.

Co powinno zaniepokoić?

- utarta przytomności lub drgawki

- silny ból głowy  nieustępujący po podaniu środka przeciwbólowego

- wymioty, więcej niż 2-3 razy dziennie

- zaburzenia świadomości, zmiany osobowości, niepokój. 

Ważna jest wnikliwa obserwacja zachowania dziecka. Powinno się zwrócić uwagę czy jego zachowanie odbiega od tego, jak zachowuje się zazwyczaj.

- nasilające się osłabienie lub senność

-nieprzemijające rozdrażnienie

- zaburzenia równowagi lub trudności w wykonywaniu ruchów dowolnych lub zaburzenia koordynacji

- wyciek przezroczystej lub krwistej wydzieliny z nosa lub ucha

- pojawienie się zasinienie wokół oczu lub za małżowiną uszną

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z powyższych objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub wezwać zespół ratownictwa medycznego.         

Po urazie głowy mogą utrzymywać się ( zwykle do 7 dni ) takie objawy jak: ból głowy, zawroty głowy, nudności.  Zalecane jest  by w tym czasie  dziecko leżało w łóżku i otrzymywało środki przeciwbólowe. Jeśli powyższe objawy utrzymują się powyżej tygodnia lub występują jakiekolwiek niepokojące objawy wskazany jest kontakt z lekarzem.

Zranienie

W przypadku małej (długość do 1 cm),  płytkiej rany wystarczy  dezynfekcja i zaopatrzenie jałowym opatrunkiem. Jeżeli rana jest większa, głębsza (ścianki się rozchodzą i widać tkanki głębokie) i/lub mocno krwawi, to musi zostać zaopatrzona przez chirurga. Założenie szwów możliwe jest zazwyczaj do 6h po urazie, dlatego nie należy zwlekać z udaniem się po pomoc. Jeśli wystąpi krwawienie z otarcia naskórka lub rany, należy założyć jałowy opatrunek i delikatnie uciskać przez około 10 min. Po tym czasie należy dokonać oceny rany i ewentualnie podjąć decyzję o udaniu się do lekarza w celu założenia szwów. Jeśli w ranę wbity jest jakiś przedmiot (np. drut, gwóźdź, ołówek itp.), nie należy go samodzielnie usuwać.

Obrzęk

Gdy nie dojdzie do przerwania ciągłości skóry, a obecny jest niewielki obrzęk kończyny lub guz na głowie zastosować można zimny okład , który zmniejszy obrzęk i zapobiegnie utworzeniu się krwiaka. Może to być gotowy, zimny okład uprzednio schłodzony w lodówce lub woreczek z lodem, a nawet z mrożonymi warzywami, owinięty w ręcznik, który przykłada się w miejsce, w które uderzyło się dziecko. Nigdy nie należy przykładać lodu bezpośrednio do skóry dziecka, gdyż grozi to powstaniem odmrożeń. Zimny okład należy stosować przez około 20 min. Pomocne bywają także okłady  z roztworu sody ( 1 łyżeczka sody na pół szklanki wody).

Złamanie

Złamanie kończyny powinniśmy podejrzewać,  gdy dziecko bezpośrednio po urazie lub w niedługim czasie po nim, nie będzie mogło obciążyć kontuzjowanej kończyny, oprzeć się na niej, co uniemożliwi chodzenie.  W razie stłuczenia, próbom chodzenia będzie najczęściej towarzyszył ból, ale będzie ono możliwe. W przypadku złamania czy skręcenia powinniśmy zadbać o unieruchomienie kończyny, a  następnie udać się do lekarza.

Wart pamiętać, że w wypadku poważnych urazów głowy czy złamań kończyn, nie powinniśmy dziecku dawać nic do jedzenia ani picia. Jeśli  dziecko będzie musiało mieć zabieg, np. nastawiania złamanej kości, to podanie płynów lub żywności opóźni jego przeprowadzenie, z powodu niemożności wykonania znieczulenia u dziecka „z pełnym żołądkiem”.

Wakacje w mieście nie muszą być nudne. Co prawda, gdyby kózka nie skakała…ale kto zabroni dziecku rowerowych wyścigów, jazdy na rolkach lub hulajnodze. Aby nasze dziecko bez przeszkód mogło cieszyć się uprawianiem ulubionego sportu, nauczmy je przestrzegać podstawowych zasad bezpieczeństwa. Wtedy dzieci będą miały udane wakacje nawet nie wyjeżdżając z miasta, a rodzice nie będą umierać ze strachu, gdy ich mali sportowcy będą ćwiczyć nowe tricki na rowerze czy deskorolce.

Bibliografia:

https://pediatria.mp.pl/wywiady/70849,bezurazowe-wakacje

https://www.healthychildren.org/English/safety-prevention/at-play/Pages/Trampolines-What-You-Need-to-Know.aspx

https://pediatria.mp.pl/pielegnacja/70941,jak-chronic-dziecko-przed-urazami-glowy

Zakażenia pasożytnicze u dzieci

Zakażenia pasożytnicze u dzieci

Zabawa w piaskownicy, jedzenie jagód prosto z krzaczka czy obdarowywanie całusami swojego zwierzaka to normalne zachowania dla większości dzieci. Niewielu rodziców jednak zdaje sobie sprawę, że  czynności te mogą być niebezpieczne dla zdrowia dziecka, gdyż narażają je na kontakt z pasożytami.  Zakażenia pasożytniczego przewodu pokarmowego występują szczególnie często wśród dzieci młodszych, które nie potrafią jeszcze dobrze dbać o higienę. Zagrożone są zwłaszcza nieustannie wkładające ręce do buzi kilkulatki. Dodatkowo ich nie w pełni wykształcony układ odpornościowy ułatwia rozwój zakażenia.

Polska należy do krajów o rzadkim występowaniu chorób pasożytniczych przewodu pokarmowego. Do najczęstszych zakażeń pasożytniczych przewodu pokarmowego, występujących u 10% dzieci, należą owsica i lamblioza.

OWSICA

Występuje zwykle u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Chorobę wywołuje owsik ludzki (Enterobius vermicularis). Do zakażenia dochodzi przez połknięcie jaj. Następnie dojrzałe samice wędrują z przewodu pokarmowego do okolicy odbytu i tam na skórze składają jaja, które po kilku godzinach dojrzewają i są zdolne do ponownego zakażenia. Świąd skóry odbytu powoduje drapanie, dlatego skóra w tej okolicy jest podrażniona, czasem zmieniona zapalnie. Co więcej w wyniku drapania dziecko może przenieść jaja bezpośrednio do ust co nazywa się autoinwazją.

Źródło zakażenia: człowiek. Owsik łatwo przenosi się  drogą pokarmową: głównie przez skażone ręce (kontakt bezpośredni z zarażoną osobą lub pośrednio przez jej bieliznę, ubranie, pościel, ręcznik lub skażone zabawki, deski sedesowe, wanny) lub skażony pokarm, a także drogą inhalacyjną poprzez cząsteczki kurzu.

Objawy: nocny świąd okolicy odbytu, brak apetytu, bladość skóry, cienie pod oczyma. Obecne mogą być też bóle brzucha, nudności, luźne stolce, epizody nocnego moczenia, nadpobudliwość nerwowa mogąca przejawiać się częstym płaczem bez powodu, zgrzytaniem zębami, obgryzaniem paznokci, problemami z koncentracją, bezsennością. Często przebieg bezobjawowy.  

Rozpoznanie: na podstawie charakterystycznych objawów klinicznych, obserwacji pasożytów w okolicy odbytu lub w kale oraz badania mikroskopowego wymazu z  okolicy odbytu.

Leczenie: dotyczy wszystkich członków rodziny!

Przyjmowanie leków przeciwpasożytniczych- pyrantel (jednorazowo a potem powtarza się po 2 tyg. ze względu na częste reinwazje).  

Przestrzeganie zasad higieny:

• Dokładne mycie rąk.
• Krótko obcięte paznokcie.
• Zachowywanie higieny osobistej! Mycie się rano i wieczorem- szczególnie starannie należy obmywać okolice krocza i odbytu, co umożliwi usunięcie większości jaj złożonych przez owsiki. Należy podmywać się po każdym wypróżnieniu.

• Codzienna zmiana bielizny osobistej i pościelowej oraz ręczników (należy prać je w gorącej wodzie i prasować gorącym żelazkiem). Każdy członek rodziny powinien używać osobnego ręcznika.  Najlepiej jest mieć dwa osobne ręczniki – jeden do rąk, drugi do reszty ciała.
• Spanie w obcisłej piżamie, zakładanie dziecku na noc rękawiczek z jednym palcem, co ma ograniczyć drapanie okolic odbytu.
• Utrzymywanie w nienagannej czystości łazienki i ubikacji.
• Dokładne sprzątanie mieszkania, mycie zabawek.

Zaleca się także dietę z ograniczeniem węglowodanów i bogatą w białko i błonnik, bez doprowadzania do zaparć.

Od  zarażenia do pojawienia się jaj w kale mija średnio 2–8 tyg. Zakażona osoba jest zakaźna dla kontaktujących się z nim osób przez cały okres wydalania jaj (zachowują zakaźność w pomieszczeniach przez 2–3 tyg.).

Zapobieganie:

Mycie rąk przed posiłkami i przygotowywaniem potraw oraz po wyjściu z ubikacji, unikanie obgryzania paznokci i drapania okolicy odbytu, mycie owoców i jarzyn, unikanie pokarmów nieznanego pochodzenia.

LAMBLIOZA

To choroba pasożytnicza przewodu pokarmowego wywoływana przez pierwotniaki z gatunku Giardia Intestinalis.

Źródło zakażenia: człowiek oraz wiele gatunków ssaków domowych (psy, koty) i dzikich (np. bobry).

Zarażenie szerzy się drogą pokarmową przez :

- skażone ręce

- wodę : picie nieprzegotowanej wody ze strumieni, rzek i jezior.

Choroba często przebiega bezobjawowo. Możliwe objawy obejmują:

• brak łaknienia, ból brzucha, nudności, wzdęcia, wymioty, nawracające biegunki
• ból głowy, zmęczenie, bezsenność
• reakcje uczuleniowe z różnego rodzaju wysypką
• stan podgorączkowy

Rozpoznanie: Badanie parazytologiczne kału na obecność cyst.

Leczenie:

Leki przeciwpierwotniakowe – metronidazol. Ze względów epidemiologicznych należy leczyć każdego zarażonego bez względu na występowanie objawów klinicznych, w tym wszystkich zarażonych współdomowników chorego.

Przestrzeganie standardów sanitarno-higienicznych.

Dokładne mycie owoców i jarzyn w czystej wodzie, unikanie pokarmów nieznanego pochodzenia, unikanie picia wody nieznanego pochodzenia oraz wody ze strumieni, rzek i jezior (gotowanie niszczy cysty).

Zakaz korzystania z kąpielisk przez chorych na giardiozę do 2 tyg. po ustąpieniu objawów.

GLISTNICA

Glista ludzka (Ascaris lumbricoides) to robak żyjący w jelicie cienkim człowieka. Do zarażenia dochodzi na skutek połknięcia jaj inwazyjnych (jaja zawierające larwę)  np. z zanieczyszczonym pokarmem. Jaja są wydalane w dużej liczbie ze stolcem i dojrzewają w wilgotnej glebie z dobrym dostępem powietrza przez ok. 3 tyg. do postaci inwazyjnej.

Źródło zakażenia: człowiek.

Zarażenie szerzy się drogą pokarmową przez:

-  pożywienie: spożywanie niemytych surowych warzyw i owoców (np. truskawek z plantacji nawożonych odchodami ludzkimi)

- brudne ręce skażone jajami glisty (zabrudzone ziemią)

 Objawy:

W większości przypadków przebieg bezobjawowy, niekiedy tylko ból brzucha. Wydzieliny i wydaliny glist oddziałują na człowieka alergizująco i toksycznie, co może objawiać się:

• bólami brzucha, niestrawnością
• mdłościami, wymiotami
• biegunkami lub zaparciami 
• zaburzeniami łaknienia
• wysypkami, świądem skóry
• kaszlem, dusznością
• bólami głowy, rozdrażnieniem
• obrzękami twarzy i rąk

Obecność dużej liczby glist w jelicie może doprowadzić do jego niedrożności, wymagającej interwencji chirurgicznej. 

Chory nie jest zakaźny dla kontaktujących się z nim osób.

Rozpoznanie: Wykazanie jaj glisty w stolcu w badaniu mikroskopowym. Badanie wykonuje się 3-krotnie w odstępach 3–5 dni.

BĄBLOWICA

Bąblowica jest  chorobą odzwierzęca, wywołaną przez tasiemca bąblowcowego. Zarażenie tym pasożytem powoduje powstanie torbieli w narządach wewnętrznych: w wątrobie, śledzionie, płucach, kościach i mózgu. Wyróżnia się dwie postacie choroby. W Polsce najczęściej występuje bąblowica jednokomorowa (Echinococcus granulosus). Bardzo rzadko występuje bąblowica wielokomorowa (Echinococcus multilocularis) o zdecydowanie cięższym przebiegu.  Dotyczy głównie wątroby, powodując znaczne jej powiększenie.

Źródło zakażenia:

Człowiek zaraża się bąblowicą drogą pokarmową, spożywając jaja tasiemca poprzez: żywność (świeże, niemyte jagody i inne owoce runa leśnego, warzywa, zioła, woda) zanieczyszczoną psimi odchodami ( bąblowica jednokomorowa) lub odchodami lisimi (bąblowica wielokomorowa). Do zarażenia może także dojść przez brudne ręce, skażone podczas głaskania psa lub kota, dotykania dzikich zwierząt lub zanieczyszczonej gleby i roślin.

Objawy obejmują bóle brzucha zlokalizowane w prawym podżebrzu, bóle głowy, wymioty, jednak w większości przypadków choroba przebiega bezobjawowo. Torbiele wykrywane są najczęściej przypadkowo w badaniach obrazowych wykonywanych z innych przyczyn.

Leczenie: Najbardziej skutecznym sposobem jest całkowite chirurgiczne usunięcie torbieli.

Najlepszym środkiem zapobiegawczym jest przestrzeganie podstawowych zasad higieny, częste mycie rąk, niepodawanie do jedzenia nieumytych owoców leśnych.

Choć niektóre przypadki bąblowicy mogą być śmiertelne, zwłaszcza jeśli dojdzie do pęknięcia torbieli, to uspokajająco działa fakt, że ryzyko zarażenia bąblowicą w Polsce istnieje, ale jest ogólnie bardzo małe. Poza tym bąblowica rozwija się powoli przez wiele lat i prawidłowo leczona jest uleczalna.

TASIEMCZYCA

Tasiemce to robaki płaskie, mające wydłużone i przypominające taśmę ciało, sięgające długością nawet do 40 m. U ludzi bytuje najczęściej tasiemiec nieuzbrojony(T. saginata). Rzadsze są tasiemce uzbrojone (T. solium) - nazywane tak z powodu obecności haczyków i przyssawek, które służą do przytwierdzania się do ściany jelit. Bardzo rzadko występują takie gatunki jak tasiemiec karłowaty (H. nana), bruzdogłowiec szeroki ( D. latum) czy też tasiemiec psi (D. caninum).

Źródło zakażenia: Do zakażenia dochodzi poprzez spożycie surowego mięsa lub niedogotowanego mięsa z obecnością larw tasiemca, w  zależności od gatunku: wołowego (T. saginata), wieprzowego (T. solium) lub rybiego (szczupak, okoń, łosoś i inne słodkowodne gatunki (D. latum) zawierającego larwy, albo jaja tasiemca karłowatego (skażony pokarm, woda, brudne ręce).

Objawami, które mogą występować w przypadku tasiemca u dziecka, są:

• ogólne osłabienie,
• bóle brzucha,
• brak apetytu,
• nudności,
• niedokrwistość

Obecność tasiemca nie zawsze daje objawy kliniczne. Zakażenie tasiemcem uzbrojonym bywa bardzo niebezpieczne, gdyż może ono prowadzić do wągrzycy – rozsiewu postaci larwalnej. Szczególnie niebezpieczne jest zajęcie ośrodkowego układu nerwowego, które może przebiegać z objawami wzrostu ciśnienia śródczaszkowego, takimi jak m.in. drgawki czy zaburzenia psychiczne. Gatunek bruzdogłowca szerokiego może powodować niedokrwistość z niedoboru witaminy B₁₂.

Najlepszą metodą prewencji zakażenia jest unikanie spożywania surowego i niedogotowanego mięsa. Rozpoznanie postawione jest na podstawie objawów klinicznych, a także wymazu kału na obecność członów lub jaj tasiemca. Pomocne bywają badania radiologiczne i serologiczne.

Leczenie: Prazykwantel jednorazowo.

TOKSOKAROZA

Toksokarozę nazywaną przez epidemiologów „chorobą piaskownic” powodują larwy glisty psiej lub kociej (toxocara canis, toxocara cati). Zarażone zwierzęta wydalają jaja pasożytów z kałem. Dzieci zarażają się przez brudne ręce, np. po zabawie w ziemi, w piaskownicy, czasami jedząc piasek. Źródłem zakażenia mogą być też niemyte owoce z własnego ogrodu.

Larwy glisty psiej i kociej wędrują w organizmie człowieka i mogą w nim przeżyć ok. 10 lat. Zarażenie nie przenosi się z człowieka na człowieka. Większość zarażonych nie ma żadnych objawów klinicznych. U części z nich mogą występować bóle brzucha, nudności, gorszy apetyt, stany podgorączkowe, zmiana dotychczasowego zachowania. Ponieważ glisty psie i kocie nie przebywają w przewodzie pokarmowym człowieka, nie można ich wykryć badaniem kału.

Zapobieganie toksokarozie polega na odrobaczaniu zwierząt domowych, utrzymywaniu ich sierści w czystości i przestrzeganiu zasad higieny.

TOKSOPLAZMOZA

Toksoplazmoza jest bardzo częstą, odzwierzęcą chorobą pasożytniczą, która jest przenoszona drogą pokarmową: przez jedzenie, napoje lub brudne ręce.  Zakażenie przebiega najczęściej bezobjawowo, czasem pojawia się gorączka z powiększeniem węzłów chłonnych i ustępuje samoistnie bez leczenia.

Toksoplazmozą można zarazić się tylko raz w życiu. Jej okres wylęgania wynosi około od 5 do 23 dni. Źródłem zakażenia najczęściej jest żywność: surowe mięso zarażonych zwierząt zawiera otorbione pasożyty, tzn. torbiele rzekome. Surowe warzywa i jarzyny mogą być skażone z zewnątrz kałem kotów zawierającym oocysty. Koty wydalają oocysty Toxoplasma gondii jedynie przez około 2 tygodni po zarażeniu.

Toksoplazmoza jest szczególnie groźna dla kobiet ciężarnych, ponieważ pasożyt może przeniknąć do płodu (toksoplazmoza wrodzona).

Rutynowe odrobaczanie

Wielu rodziców martwi się  potencjalnym zarażeniem  dziecka pasożytem od domowego zwierzaka i zadaje lekarzom pytanie o możliwość ewentualnego przeleczenia dziecka „ na wszelkie wypadek”. Profilaktyczne przyjmowanie leków przeciwpasożytniczych nie jest jednak zalecane. Kontakt dziecka z psem, u którego stwierdzono tasiemca wiąże się z bardzo małym ryzykiem zarażenia. Profilaktyczne stosowanie leków przeciwpasożytniczych po kontakcie nawet z zarażonym psem, przez większość lekarzy uważane jest za nieprawidłową praktykę. Poza tym nie ma uniwersalnego leku, skutecznego w leczeniu wszystkich chorób pasożytniczych. Dodatkowo takie leczenie niepotrzebnie naraża pacjenta na działania niepożądane leków. Nadużywanie leku bez potrzeby może też doprowadzić do  lekooporności i braku odpowiedniego środka leczniczego w przyszłości, w sytuacji, gdy będzie on naprawdę konieczny. „Rutynowe odrobaczanie” dzieci nie jest zatem optymalne. Lepiej skoncentrować się na zapobieganiu, a dopiero w przypadku realnego zakażania wdrożyć leczenie.

PROFILAKTYKA chorób pasożytniczych

Przyczyną wielu chorób pasożytniczych są zaniedbania w zakresie higieny osobistej, dlatego odpowiedni sposób postępowania daje dużą szansę na uniknięcia zakażenia.

Jak ustrzec się zakażenia pasożytniczego?

W domu:

ü  Myj ręce! Przypominaj o tym swojemu dziecku każdorazowo po wyjściu z ubikacji, przed jedzeniem i przed przygotowaniem posiłków, po zabawie w piaskownicy i kontakcie ze zwierzętami!ü  Dokładnie myj owoce i warzywa, jagody i zieleninę, szczególnie spożywane w stanie surowym.

ü  Nie jedz surowego lub niedogotowanego mięsa czy ryb. Spożywaj je wyłącznie po prawidłowej obróbce: dobrze upieczone, ugotowane lub wysmażone.

ü  Pij  tylko filtrowaną wody.

ü  Jeśli posiadasz kota lub psa, nie zapomnij o ich regularnym odrobaczaniu- co najmniej 4 razy do roku przy pomocy preparatów zalecanych przez lekarzy weterynarii.

ü  Utrzymuj w czystości futro swojego zwierzaka, pomocne może być stosowanie obroży i szamponów przeciw pchłom.

ü  Po powrocie ze spaceru wytrzyj swojemu pupilowi łapy i pysk.

ü  Naucz dziecko rozsądnie zachowywać się w kontakcie ze zwierzętami domowymi. Niech nie pozwoli na lizanie twarzy czy wchodzenie do łóżka nawet ukochanemu psu czy kotu.

ü  Zadbaj by Twoje dziecko miało krótko obcięte, czyste paznokcie.

ü  Zwróć uwagę dziecku, żeby nie obgryzało paznokci, ołówków itp.

ü  Dokładnie sprzątaj mieszkanie, warto pozbyć się z mieszkania starych, zakurzonych dywanów  czy mebli. Myj zabawki swojego dziecka.

Poza domem:

ü  Jeśli masz gospodarstwo rolne, pamiętaj, że upraw nie wolno nawozić fekaliami ludzkimi ani opróżniać  szamb na pola uprawne! Hodowla zwierząt musi przebiegać w warunkach, które nie dopuszczają do  kontakt ludzi z odchodami zwierzęcymi.

ü  Nie dopuszczaj do kontaktów dziecka z nieznanymi, a zwłaszcza bezpańskimi zwierzętami.

ü  Używaj gumowych rękawic przy wykonywaniu prac w ziemi, takie same załóż swojemu dziecku,  jeśli chce Ci pomóc wyrywać chwasty czy pielić grządki.

Na placu zabaw:

Piaskownice, w których bawią się dzieci  mogą stanowić źródło pasożytów. Przyjazna dziecku piaskownica powinna być zabezpieczona siatką lub płotem, tak aby uniemożliwić zwierzętom wstęp i zanieczyszczanie terenu odchodami. Dodatkowo dobrze, gdy jest przykrywana plandeką na noc. Ponadto piasek w piaskownicy powinien być systematycznie czyszczony i zmieniany (przynajmniej 2 razy do roku), gdyż jaja wielu pasożytów są bardzo odporne na działanie warunków zewnętrznych i mogą przetrwać w glebie nawet kilka lat.

Pilnuj, żeby podczas zabawy w piaskownicy dziecko nie brało do buzi rąk ani zabawek, którymi bawi się w piasku. Jedzenie i picie możesz zaproponować dziecku dopiero po dokładnym umyciu rąk po skończonej zabawie.

Każdego roku tysiące dzieci zakażają się chorobami pasożytniczymi. Łatwość szerzenia się zarażenia sprawia, że zakażenie pasożytnicze może wystąpić także u dzieci  przestrzegających higieny, żyjących w  dobrych warunkach.  Ryzyko należy jednak minimalizować. Już sama świadomość zagrożenia, częste mycie rąk i przestrzeganie podstawowych zasad higieny  może pomóc w uniknięciu zakażenia.

BIBLIOGRAFIA:

https://pediatria.mp.pl/choroby/chorobyzakazne/74664,zarazenia-pasozytami-robaczyce

http://psse.nowemiastolubawskie.ibip.pl/public/?id=154587

Interna Szczeklika - Podręcznik chorób wewnętrznych 2016